مدينه ي فاضله ي خواجه نصير الدين طوسي » مدينه ي فاضله ي خواجه نصير الدين طوسي

یکشنبه ۰۴ آبان ۱۳۹۳ گروه: جهان سياست تعداد بازدید: ۶۹۷





 مدینه ی فاضله ی خواجه نصیر الدین طوسی



خواجه نصیر الدین طوسی، افزون بر اشتیاق طبع انسان به مدنی بودن، نیاز آدمیان به همکاری را سبب پدید آمدن جامعه معرفی می کند، بدین رو از نظر او تقسیم کار در جامعه، منشأ الهی دارد.
خواجه طوسی، مدینه ی فاضله را چنین تعریف می کند: « مدینه ای، فاضله بوَد که مردمش سعی در به دست آوردن سعادت حقیقی کنند و اداره اش به دست حکما و افاضل بوَد و هر کس در آن برای سعادت کار می کند و اقامه ی عدالت اجتماعی را علما و افاضل به دست گیرند، که دانند چه کنند و سعی در تکمیل دیگران کنند. » (1)
خواجه طوسی در این تعریف، مدینه ی فاضله را اجتماع افرادی می داند که هدفشان فراهم کردن خیرات است و از حیث وحدت در اهداف همه ی مردم جهت واحدی را دنبال می کنند ولی در مدینه های غیر فاضله به دلیل کثرت اهداف و اختلاف آن ها مردم به گروه هایی تقسیم شده و حتی مدینه های متعددی را به وجود می آورند که هر یک هدف خاصی را دنبال می کند در واقع از آن جا که شهروندان مدینه برای رسیدن به نیکی ها تلاش می کنند و نیکی ها از خیر مطلق سرچشمه می گیرد و خیر مطلق یکی است، بنابراین مدینه ی فاضله برخلاف مدینه ای غیر فاضله، واحد و تعدد ناپذیر خواهد بود. سعی و تلاش مردم مدینه، فراهم نمودن نیکی ها و از بین بردن بدی هاست. بر اساس تعریف خواجه، بارزترین ویژگی شهر آرمانی،« هم آهنگی و انسجام در باور و رفتار » است که بدون آن، شهر آرمانی معنا پیدا نمی کند. (2)
الف) طبقات اجتماعی
 
چون مردم مدینه ی فاضله از نظر نقش و وظیفه ای که در مدینه بر عهده دارند، پنج گروه هستند، جامعه ی او دارای پنج طبقه است:
1. رهبری که باید واجد چهار صفت باشد: 1. حکمت؛ 2. خردمندی؛ 3. قدرت؛ اقناع؛ 4. شجاعت یا قوّت جهاد، (3) اگر چهار صفت پیش گفته در یک نفر جمع نشد 4 نفر به صورت مشترک و اگر نشد کسی که به آن صفات آگاه است رهبری را بر دوش می گیرد که در حقیقت ریاست سنّت است. جماعتی که به تدبیر مدینه مشغولند و رهبری را به عهده دارند و آنان را افاضل می نامند؛
2. ذوی الالسنه یا خطیبان که عُموم اهل مدینه را به آنچه مورد اعتقاد طایفه ی اوّل است دعوت می کنند؛
3. مقدران و حسابداران که قوانین عدالت را در میان اهل مدینه حفظ می کنند؛
4. مجاهدان و نظامیان که پاسدار و حافظ مدینه می باشند و جلوی تهاجمات خارجی را می گیرند؛
5. مالیون و اقتصادیون که وسایل مادی مورد نیاز سایر گروه ها را فراهم می کنند. « نوابت » یا بزهکاران در مدینه ی فاضله گروهی هستند که از فضیلت دور شده و اهداف دیگری را دنبال می کنند و به تعبیر دیگر، همانند خارهایی هستند که در کشتزار جامعه ی بشری و مدینه ی فاضله آشکار می شوند. نوابت یا آفت های مدینه ی فاضله نیز پنج دسته اند: 1. محرّفان یعنی تحریف کنندگان؛ 2. نافرمانان؛ 3. مارقان؛ 4. منحرفان؛ 5. مغالطان. (4)
پی نوشت ها :
1. خواجه نصیر الدین طوسی، اخلاق ناصری، ص 246.
2. همان، ص 280.
3. نیز باید دارای علوّ همت، اُبهّت، متانت رأی، عزیمتِ تمام، شکیبایی در برابر سختی ها، دارایی، یاران نیک باشد؛ طوسی؛ همان، ص 31-32.
4. همان.
 
منبع مقاله : 
محمدی آشنانی، علی؛ (1392)، جامعه آرمانی قرآن کریم، قم: مؤسسه بوستان کتاب، ( مرکز چاپ و نشر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم)، چاپ اول